30 năm ứng phó và cơ hội chấm dứt đại dịch AIDS tại Việt Nam

Đó là chủ đề được lựa chọn của Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2020 được tổ chức từ ngày 10/11 đến 10/12/2020. Ngày 09/11/2020, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Kế hoạch số 263/KH-UBND với các mục tiêu huy động sự tham gia của các cấp lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, người cung cấp dịch vụ và toàn thể cộng đồng vào công tác này; tăng cường hoạt động dự phòng lây nhiễm HIV, xét nghiệm phát hiện và điều trị sớm cho người nhiễm HIV; giảm kì thị và phân biệt đối xử cũng như tăng cường hỗ trợ người bệnh; mở rộng độ bao phủ các dịch vụ y tế trong phòng chống HIV/AIDS đến mọi người dân.
Theo nội dung kế hoạch, năm 2020 do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 nên các sự kiện truyền thông, hội nghị, hội thảo được tổ chức trong tháng hành động theo chủ đề “30 năm ứng phó và cơ hội chấm dứt đại dịch AIDS tại Việt Nam” sẽ được tổ chức tùy điều kiện của từng địa phương. Tập trung vào chủ đề dự phòng sớm và chủ động cho người dân như mô hình cung cấp bơm kim tiêm sạch, bao cao su, chất bôi trơn, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế và các biện pháp dự phòng lây nhiễm HIV bằng thuốc kháng vi rút (ARV) như dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP); Dự phòng sau phơi nhiễm HIV bằng thuốc kháng HIV (PEP); Không phát hiện bằng Không lây truyền (K=K). Tư vấn xét nghiệm HIV tại cộng đồng; tăng cường các hoạt động giảm kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV trong các cơ sở y tế và tại cộng đồng. Trong tháng hành động cũng chú trọng tổ chức gặp mặt, sinh hoạt, hội thảo với những người nhiễm HIV, người dễ bị tổn thương với HIV; truyền thông dự phòng lây nhiễm HIV để người có hành vi nguy cơ thực hiện hành vi an toàn, tiếp cận sớm các dịch vụ dự phòng; lợi ích của tư vấn xét nghiệm HIV sớm; lợi ích điều trị sớm HIV/AIDS; không phát hiện = không lây truyền; điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP); lợi ích của bảo hiểm y tế với người nhiễm HIV, vận động người nhiễm HIV chủ động tham gia và sử dụng thẻ bảo hiểm y tế trong khám chữa bệnh cũng như các hoạt động giảm kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV trong cơ sở y tế. Tăng cường chia sẻ các mô hình có hiệu quả do cộng đồng và được tổ chức tại cộng đồng như xét nghiệm HIV; dự phòng, chăm sóc, điều trị HIV/AIDS và chống kì thị, phân biệt đối xử; quảng bá các dịch vụ điều trị ARV tại địa phương; dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con; các gương người nhiễm HIV vươn lên làm chủ, tạo công ăn việc làm, thu nhập và giúp nhau trong cuộc sống...
Không khuyến khích các đơn vị, ban ngành, địa phương tổ chức các Lễ phát động hoặc Mít tinh trực tiếp cũng như các hoạt động tập trung đông người nhằm phòng chống dịch COVID-19. Thay vào đó, tập trung vào các hoạt động truyền thông trực tiếp, truyền thông gián tiếp và vận động hưởng ứng Tháng hành động và Ngày Thế giới phòng, chống AIDS cho các đối tượng đích, đối tượng có nguy cơ cao. Các hình thức truyền thông cần linh hoạt và đa dạng, phù hợp với nguồn lực sẵn có của từng địa phương. Phương thức truyền thông trực tuyến qua mạng xã hội như Fanpage, Facebook, Zalo...hay các báo điện tử và các trang thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị cũng được khuyến khích tăng cường truyền thông về phòng, chống HIV/AIDS. Ưu tiên thời điểm, thời lượng phát sóng, dung lượng hay vị trí đăng trên các phương tiện thông tin đại chúng về nội dung này. Đặc biệt, cần tăng cường truyền thông qua các chương trình giải trí, các phóng sự, chương trình quảng cáo hay giao lưu, tọa đàm với người nổi tiếng về HIV/AIDS để lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa thông điệp của Tháng hành động. Ngoài ra, có thể tổ chức các cuộc thi tìm viết hoặc trực tuyến, xây dựng các thông điệp phòng, chống HIV/AIDS...
Khuyến khích việc vận động các doanh nghiệp tham gia các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS cho người lao động, nhận người lao động là người nhiễm HIV, người sau cai, người đang được điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế. 
Các địa phương, đơn vị tổ chức chương trình vận động các tổ chức, cá nhân và gia đình tích cực tham gia hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, ủng hộ gây quỹ hỗ trợ người nhiễm HIV, mua thẻ bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV và tổ chức thăm hỏi người nhiễm hoặc nhóm người nhiễm HIV và bệnh nhân AIDS tại địa phương. Kiện toàn, củng cố hệ thống chuyển tiếp, chuyển tuyến, đặc biệt là dịch vụ cung cấp các phương tiện dự phòng lây nhiễm HIV như bao cao su, bơm kim tiêm sạch cho mọi người dân có nhu cầu tại cộng đồng...và nhiều hoạt động liên quan khác.
Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm nay do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, nhiều hoạt động bề nổi, quy mô có thể không được triển khai. Gánh nặng mà HIV/AIDS để lại đã được vơi đi khá nhiều so với trước đây bởi những thành tựu và ứng dụng khoa học kĩ thuật vào chẩn đoán và điều trị. Tuy nhiên, để có thể chấm dứt được đại dịch AIDS sẽ cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của các cấp, ngành trong cơ chế, chính sách và hơn hết là bản thân người nhiễm HIV để điều trị bệnh cũng như hòa nhập cộng đồng, phòng chống việc lây lan bệnh ra cộng đồng./

Đức Lợi- T4GHP