Nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố về trầm cảm sau sinh

Chiều 27/7/2020, tại Sở Khoa học và công nghệ Hải Phòng, Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học thành phố do TS.BSCKII. Phạm Thu Xanh – Giám đốc Sở Y tế làm Chủ tịch Hội đồng, cùng các ủy viên Hội đồng, là các nhà khoa học, quản lý trong lĩnh vực y tế đã tiến hành đánh giá, nghiệm thu đề tài nghiên cứu cấp thành phố về “Thực trạng trầm cảm sau sinh tại thành phố Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp can thiệp” do Ths. Đào Thị Hải Yến, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng làm Chủ nhiệm đề tài.
Đề tài được thực hiện theo Quyết định phê duyệt số 3094/QĐ-UBND ngày 23/11/2018 về việc phê duyệt nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ cấp thành phố. Với mục tiêu: Đánh giá thực trạng trầm cảm sau sinh ở Hải Phòng: Tỷ lệ mắc trầm cảm sau sinh, một số yếu tố nguy cơ của trầm cảm sau sinh; Thực trạng về hoạt động quản lý, chăm sóc, điều trị, phòng ngừa trầm cảm sau sinh; Đề xuất một số giải pháp phòng ngừa và can thiệp trầm cảm sau sinh.
Trầm cảm sau sinh (TCSS) là một rối loạn tâm thần thường gặp ở phụ nữ, bệnh thường xuất hiện trong vòng 4 tuần đến 1 năm sau sinh. Tại Việt Nam, trong một số nghiên cứu ở cộng đồng tại các tỉnh như Huế cho thấy tỷ lệ trầm cảm sau sinh là 18,1%, tại Hà Nội và Hà Nam là 29,9%, tại Đà Nẵng là 19,3%.
Về kết quả nghiên cứu (NC điều tra 1.000 phụ nữ sau sinh) đã thu được kết quả: tỷ lệ trầm cảm sau sinh của sản phụ sau sinh năm 2019 tại Hải Phòng là 14,3%, các yếu tố nguy cơ liên quan dẫn đến trầm cảm sau sinh là: tình trạng trẻ khóc đêm, giới tính của trẻ không như ý, có bệnh lý sau sinh, thai nghén lần này có nguy cơ cao, thu nhập thấp, trình độ học vấn thấp; và một số các yếu tố được xác định không liên quan đến trầm cảm sau sinh ở đối tượng nhiên cứu: tuổi của mẹ, số lần sinh, số con, cách sinh và tình trạng con bú.

Nhóm tác giả đã sử dụng phiếu EDINBUURGH (APDS) để điều tra sàng lọc sản phụ sau sinh, làm bệnh án điều tra sản phụ sau sinh trong khoảng 4 tuần đến 12 tháng, đưa con đến tiêm tại Trạm Y tế, sàng lọc phát hiện người nghi ngờ mắc TCSS, chuyển tuyến lên BV Tâm Thần do BS chuyên khoa khám chẩn đoán điều trị theo tiêu chuẩn ICD-10 của Bộ Y tế;  
Về kết quả nghiên cứu thực trạng chăm sóc phòng ngừa điều trị trầm cảm sau sinh (NC điều tra 15 khoa sản BV, 30 Trạm Y tế) cho kết quả hầu hết các đơn vị chưa có văn bản chỉ đạo, chưa có hướng dẫn quy trình tuyên truyền, sàng lọc phát hiện, xử lý trầm cảm sau sinh. Kiến thức thái độ của 300 CBYT về trầm cảm sau sinh còn thấp nhưng sau can thiệp thì cải thiện rõ rệt.  
Từ kết quả nghiên cứu, các tác giả đề xuất giải pháp phòng ngừa can thiệp bằng: liệu pháp nhận thức hành vi, can thiệp tâm lý xã hội thông qua lớp tiền sản, hậu sản; đưa ra quy trình phòng ngừa trầm cảm sau sinh và giải pháp điều trị trầm cảm sau sinh: Dự phòng trầm cảm sau sinh cho sản phụ; Dự phòng trầm cảm sau sinh cho sản phụ ngay sau sinh đang nằm viện; Dự phòng trầm cảm sau sinh cho sản phụ sau sinh trong 1 năm (các đối tượng đưa con đi tiêm chủng tại CSYT). Giải pháp điều trị trầm cảm sau sinh: điều trị ở thể nhẹ và vừa; với các phương pháp trị liệu hành vi nhận thức, trị liệu tâm lý giữa các cá nhân, thay đổi hành vi, trị liệu tâm lý. Điều trị trầm cảm sau sinh thể nặng, bệnh nhân kháng trị, bệnh nhân có ý định tự tử, bệnh nhân lo lắng mất ngủ, bệnh nhân kích động… 
Qua nghe báo cáo kết quả nghiên cứu khoa học của nhóm tác giả Trường Đại học Y Dược Hải Phòng, Hội đồng thẩm định đã đánh giá cao tính thực tiễn của đề tài và khả năng để ứng dụng nhằm sớm can thiệp giảm nguy cơ trầm cảm sau sinh tại Hải Phòng. Đề tài đã cung cấp số liệu nghiên cứu và các giải pháp trên cơ sở khoa học, có giá trị thực tế, các khuyến nghị phù hợp với người quản lý, người làm chuyên môn (CBYT) và cộng đồng (sản phụ sau sinh, người thân, người dân). Kết quả nghiên cứu có thể làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo, triển khai nhân rộng mô hình nghiên cứu hoặc thí điểm cho giải pháp can thiệp cộng đồng trong thời gian tới. Áp dụng vào hoạt động y tế, can thiệp tới sản phụ trước và sau sinh; tuyên truyền phòng ngừa cho cộng đồng, phòng ngừa, điều trị cho nhóm có nguy cơ cao bị trầm cảm sau sinh, giảm đi những hệ lụy đáng tiếc đến sức khỏe sản phụ, gia đình, sức khỏe cộng đồng. 
Hội đồng cũng đưa ra những câu hỏi làm sáng tỏ các vấn đề, góp ý để nhóm tác giả chỉnh sửa, bổ sung, hoàn thiện Đề tài, đồng thời Hội đồng cũng nhất trí đề nghị nghiệm thu Đề tài.