Khi cán cân giới tính nghiêng về phía bé trai

                 Cán bộ Chi cục Dân số và Trẻ em Hải Phòng  truyền thông về sức khỏe sinh sản cho các em học sinh trường THCS Chu Văn An

Cán cân giới tính vẫn lệch

6 tháng đầu năm 2026, tỷ số giới tính khi sinh của Hải Phòng đạt 116,7 bé trai/100 bé gái, tăng so với mức 113,5 bé trai/100 bé gái của năm 2025 và cao hơn nhiều ngưỡng cân bằng sinh học tự nhiên khoảng 104-106 bé trai/100 bé gái. Tình trạng này có sự khác biệt giữa các địa phương. Phường Kiến An có tỷ số cao nhất với 140 bé trai/100 bé gái; tiếp đến là phường Dương Kinh 134/100, xã Cẩm Giàng 132/100, xã Tứ Kỳ 130/100 và xã Vĩnh Bảo 126/100.

Mất cân bằng giới tính khi sinh không tạo ra hệ lụy ngay lập tức, nhưng sự chênh lệch tích tụ qua nhiều năm sẽ tác động đến cơ cấu dân số khi những thế hệ trẻ bước vào tuổi trưởng thành và kết hôn. Theo dự báo được nêu trong tài liệu, Việt Nam có thể thiếu khoảng 1,3 triệu phụ nữ trong độ tuổi kết hôn vào năm 2049 do ảnh hưởng của mất cân bằng giới tính khi sinh. Tình trạng dư thừa nam giới có thể kéo theo nhiều vấn đề xã hội, trong đó có nguy cơ gia tăng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái và bạo lực trên cơ sở giới.

Khi con gái cũng là niềm tự hào

Phía sau những con số là những quan niệm xã hội không dễ thay đổi. Tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, mong muốn có con trai để nối dõi, chăm sóc cha mẹ khi về già vẫn tồn tại ở một bộ phận người dân, có thể ảnh hưởng đến quyết định sinh con.

Nhưng cũng đang có những gia đình lựa chọn một cách nghĩ khác. Ở phường Tân Hưng, chị L.H.H. có hai con gái. Cả hai đều chăm ngoan, học giỏi. Con gái lớn hiện là sinh viên năm thứ hai Trường Đại học Kinh tế Quốc dân; con gái thứ hai đang học lớp chất lượng cao tại Trường THCS Võ Thị Sáu. Với chị H.H., điều quan trọng không phải gia đình có con trai hay con gái, mà là các con khỏe mạnh, được học hành đầy đủ và có cơ hội phát triển. Mỗi bước trưởng thành của hai cô con gái đều là niềm vui, niềm tự hào của cha mẹ. Câu chuyện của gia đình chị H.H. cho thấy, khi trẻ em gái được yêu thương, đầu tư cho học tập và trao cơ hội bình đẳng, các em hoàn toàn có thể trở thành niềm tự hào của gia đình và đóng góp cho xã hội.

Theo đại diện Chi cục Dân số và Trẻ em Hải Phòng, mất cân bằng giới tính khi sinh là vấn đề có tính chất lâu dài, vì vậy không thể chỉ giải quyết bằng các biện pháp trước mắt. Thay đổi nhận thức xã hội, xóa bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ và nâng cao vị thế của phụ nữ, trẻ em gái là giải pháp căn cơ.

Công tác truyền thông cần hướng đến từng nhóm đối tượng, nhất là các cặp vợ chồng trẻ, người lao động tại các khu công nghiệp, doanh nghiệp; đồng thời tăng cường sự tham gia của nam giới trong chia sẻ trách nhiệm sinh sản, nuôi dạy con và chăm sóc gia đình.

Cùng với truyền thông, cần tăng cường phối hợp giữa ngành y tế với các ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương, thực hiện nghiêm các quy định về cấm lựa chọn giới tính thai nhi. Mục tiêu không chỉ là đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên mà còn xây dựng một môi trường trong đó trẻ em trai và trẻ em gái đều được tôn trọng, chăm sóc và có cơ hội phát triển như nhau.

Bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng tư vấn cho phụ nữ mang thai về MCBGTKS

Không để chính sách dân số mới làm gia tăng mất cân bằng

Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, theo hướng linh hoạt hơn, trao quyền cho mỗi cá nhân, cặp vợ chồng quyết định thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với điều kiện của mình. Trong bối cảnh mức sinh thấp và già hóa dân số nhanh, đây là bước điều chỉnh quan trọng. Tuy nhiên, cùng với quyền lựa chọn sinh con, việc kiểm soát lựa chọn giới tính thai nhi càng cần được chú trọng, tránh để tâm lý chuộng con trai làm trầm trọng thêm mất cân bằng giới tính.

Sau hợp nhất, Hải Phòng có quy mô dân số hơn 4,2 triệu người và đang đứng trước nhiều vấn đề về mức sinh, mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số. 6 tháng đầu năm 2026, công tác dân số thành phố đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt 83,8%; 

trẻ sơ sinh được sàng lọc sơ sinh đạt 82,7%; tỷ lệ nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 89,6%.

Từ ngày 20/8 đến hết ngày 20/9/2026, Cục Dân số (Bộ Y tế) tổ chức Cuộc thi “Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số”. Chi cục Dân số và Trẻ em Hải Phòng đề nghị các cơ quan, đơn vị và người dân tích cực hưởng ứng. Cuộc thi là dịp để kiến thức về mất cân bằng giới tính khi sinh, bình đẳng giới, giá trị của phụ nữ và trẻ em gái được lan tỏa rộng rãi hơn trong cộng đồng. Bởi đưa tỷ số giới tính khi sinh trở về mức cân bằng tự nhiên không thể chỉ bằng một giải pháp hành chính. Đó là quá trình thay đổi nhận thức bắt đầu từ từng gia đình. Khi mỗi bé gái được sinh ra trong sự trân trọng và có cơ hội phát triển bình đẳng, đó cũng là lúc cán cân dân số được kéo gần hơn về trạng thái cân bằng.

                                                                                                                               Hải Hà