Nâng niu những mầm sống sinh non

Bác sĩ CK I Nguyễn Duy Trúc đang chăm sóc kiểm tra sức khỏe cho trẻ sinh non trong lồng ấp

Nỗ lực giành sự sống cho trẻ sinh non

Sinh non ở tuần thai thứ 29, cân nặng chỉ 1,2 kg, một bé gái được chuyển đến Bệnh viện Nhi Hải Dương trong tình trạng suy hô hấp nặng, tím tái, thở nhanh và gắng sức. Bé phải đặt ống nội khí quản, thở máy và được bơm surfactant hỗ trợ phổi. Trẻ còn bị rối loạn đông máu, cần truyền huyết tương, đồng thời điều trị nhiễm trùng bằng kháng sinh.

Sau hơn 10 ngày điều trị tích cực, tình trạng hô hấp của bé cải thiện, cai được máy thở; nhiễm trùng được kiểm soát tốt hơn và cân nặng dần trở lại mức 1,2 - 1,3 kg. Do chưa thể bú trực tiếp, bé được nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch kết hợp tập ăn sữa từng bước. Người mẹ vắt sữa để cung cấp cho con.

Một trường hợp khác là bé gái chào đời ở tuần thai thứ 32, nặng 1,8 kg. Sau sinh, bé có biểu hiện tím tái, thở nhanh và khó thở. Người mẹ đã được tiêm thuốc trưởng thành phổi trước sinh. Sau điều trị, tình trạng hô hấp của bé tiến triển, giảm hỗ trợ thở và tiếp tục được chăm sóc trong lồng ấp, tăng dần lượng sữa.

Hai trường hợp cho thấy trẻ sinh non, đặc biệt khi tuổi thai thấp và cân nặng lúc sinh nhỏ, có thể cần hồi sức và chăm sóc chuyên sâu ngay sau khi chào đời. Theo bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Duy Trúc, Phó trưởng khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Nhi Hải Dương, trẻ sinh non thường đối mặt với nguy cơ hạ thân nhiệt, hạ đường huyết, suy hô hấp do phổi chưa trưởng thành, rối loạn đông máu, nhiễm trùng và một số bệnh lý tim mạch.

Năm 2025, Bệnh viện Nhi Hải Dương tiếp nhận, điều trị 150 trẻ sơ sinh non tháng, trong đó có 24 trường hợp chuyển viện. Trong 9 tháng đầu năm 2026, bệnh viện tiếp nhận 133 trẻ sinh non. Khoa Hồi sức cấp cứu có hệ thống máy thở, CPAP, lồng ấp, giường sưởi và đèn chiếu vàng da; kỹ thuật bơm surfactant được áp dụng thường xuyên để hỗ trợ trẻ có phổi chưa trưởng thành.

Tuy vậy, chăm sóc trẻ sinh non vẫn còn nhiều khó khăn. Một số thiết bị đã sử dụng lâu năm; bệnh viện còn thiếu một số thuốc và vi chất phục vụ điều trị, nuôi dưỡng. Việc thiếu các chuyên khoa sâu và điều kiện cơ sở vật chất hạn chế khiến một số trẻ mắc bệnh lý nặng phải chuyển tuyến. Buồng bệnh và khu cách ly còn chật, ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc chuyên biệt khi số trẻ nhập viện tăng.

Phát hiện sớm nguy cơ, chủ động dự phòng sinh non

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Chuyên khoa II Phạm Thị Hải, Trưởng khoa Sản bệnh - Kế hoạch hóa gia đình, Bệnh viện Phụ sản Hải Dương, sinh non có thể liên quan đến nhiều yếu tố như tiền sử sảy thai hoặc thai chết lưu, mang thai nhờ hỗ trợ sinh sản, bệnh lý sản khoa như tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ và một số trường hợp lao động, vận động gắng sức. Thai phụ có tiền sử sinh non, mang đa thai hoặc bất thường cổ tử cung cần được theo dõi chặt chẽ.

Bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hải Dương tư vấn cho các sản phụ về cách chăm sóc trẻ sinh non 

Năm 2025, Bệnh viện Phụ sản Hải Dương ghi nhận 285 trẻ sinh non trong tổng số 9.584 trẻ sinh sống, tương đương khoảng 3,0%. Trong 10 tháng năm 2026, bệnh viện ghi nhận 279 trẻ sinh non trên tổng số 8.340 trẻ, tương đương khoảng 3,35%.

Tại bệnh viện, nhóm trẻ sinh non thường gặp có tuổi thai khoảng 32 - 36 tuần. Những trẻ quá non hoặc cần thở máy xâm nhập và can thiệp chuyên sâu thường được chuyển đến Bệnh viện Nhi Hải Dương. Với các trường hợp cấp cứu, đội ngũ sơ sinh vẫn hồi sức ban đầu trước khi chuyển viện.

Bác sĩ Hải nhấn mạnh vai trò của quản lý thai nghén tại cơ sở chuyên khoa. Khám thai định kỳ giúp phát hiện và theo dõi các yếu tố nguy cơ; sàng lọc tiền sản giật có thể được thực hiện từ tuần thai thứ 12, sàng lọc đái tháo đường thai kỳ từ tuần 24 theo chỉ định. Bác sĩ cũng có thể sử dụng các xét nghiệm chuyên biệt để đánh giá nguy cơ sinh non trong thời gian gần hoặc kiểm tra tình trạng rỉ ối khi thai phụ có biểu hiện ẩm ướt bất thường ở vùng kín.

Test sinh non và test rỉ ối là những phương tiện hỗ trợ đánh giá nguy cơ nhưng không thể thay thế thăm khám chuyên khoa. Kết quả giúp bác sĩ cân nhắc theo dõi 

và can thiệp phù hợp, trong đó có thuốc giảm cơn gò hoặc tiêm corticosteroid giúp trưởng thành phổi thai nhi khi thai phụ đủ điều kiện.

Rỉ ối, đặc biệt khi xảy ra trước 37 tuần, cần được đánh giá sớm vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và sinh non. Khi thấy quần lót ẩm bất thường, dịch âm đạo chảy rỉ rả hoặc thành dòng, thai phụ không nên tự kết luận là nước tiểu hay dịch tiết thông thường mà cần đến cơ sở y tế để kiểm tra.

Thực tế tại bệnh viện có những trường hợp thai phụ chỉ siêu âm định kỳ ở cơ sở không chuyên sâu, chưa phát hiện kịp thời cổ tử cung ngắn, rỉ ối hoặc cơn gò. Khi đến viện, tình trạng đã tiến triển, cổ tử cung mở nhiều hoặc vỡ ối. Một số thai phụ mang thai nhờ thụ tinh trong ống nghiệm sau thời gian dài điều trị hiếm muộn cũng có thể gặp biến cố nếu các nguy cơ không được phát hiện và theo dõi sớm.

Chăm sóc liên tục từ bệnh viện đến gia đình

Với trẻ sinh non, chăm sóc không kết thúc khi trẻ vượt qua giai đoạn hồi sức. Sữa mẹ có vai trò quan trọng trong cung cấp dinh dưỡng và kháng thể, đồng thời góp phần giảm nguy cơ viêm ruột hoại tử. Khi trẻ chưa thể bú trực tiếp, nhân viên y tế hướng dẫn người mẹ vắt sữa để trẻ được nuôi dưỡng phù hợp.

Phương pháp Kangaroo, cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ hoặc người chăm sóc, giúp duy trì thân nhiệt, hỗ trợ hô hấp và giảm nguy cơ ngừng thở ở trẻ non tháng. Việc áp dụng cần phù hợp với tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Sau xuất viện, trẻ sinh non cần được theo dõi sát chế độ dinh dưỡng, cân nặng, chiều dài và sự phát triển tâm thần, vận động. Bác sĩ có thể chỉ định bổ sung vitamin D3, sắt, axit folic; đồng thời sàng lọc bệnh lý võng mạc và kiểm tra thính lực để phát hiện sớm những bất thường cần can thiệp. Trẻ cũng cần được tiêm chủng theo hướng dẫn chuyên môn, căn cứ tình trạng sức khỏe và lịch tiêm phù hợp.

Bác sĩ Nguyễn Duy Trúc khuyến cáo gia đình cần giữ vệ sinh khi chăm sóc trẻ, sát khuẩn tay trước và sau khi tiếp xúc, vệ sinh dụng cụ ăn uống và tuân thủ lịch tái khám. Trẻ sinh non có thể xuất hiện biến chứng trong quá trình điều trị hoặc sau khi đã ổn định, vì vậy việc theo dõi tăng trưởng và phát triển lâu dài rất cần thiết.

Đối với thai phụ, cần khám thai định kỳ tại cơ sở chuyên khoa sản phụ khoa và chủ động đi khám ngay khi có đau bụng dưới, cơn gò tử cung nhiều, ra dịch bất thường, ra nước hoặc chảy máu âm đạo. Phát hiện sớm nguy cơ, xử trí kịp thời và phối hợp chăm sóc liên tục giữa gia đình với cơ sở y tế sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe của mẹ, đồng thời nâng cao cơ hội sống và phát triển của trẻ sinh non.

                                                                                                                                                  Hải Hà