Mỗi đứa trẻ sinh ra đều mang theo niềm hy vọng của gia đình và tương lai của xã hội. Để hành trình ấy được bắt đầu bằng một nền tảng sức khỏe tốt nhất, công tác sàng lọc trước sinh và sơ sinh đang ngày càng được các gia đình quan tâm. Không chỉ giúp phát hiện sớm các bất thường, dị tật bẩm sinh, hoạt động này còn góp phần nâng cao chất lượng dân số ngay từ những ngày đầu đời.
Bác sĩ CKII Trương Thị Hòe, Phó Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng tư vấn cho thai phụ trong quá trình thăm khám và điều trị
Là cơ sở chuyên khoa đầu ngành về sản phụ khoa của khu vực, mỗi năm Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng đón từ 11.500 đến 12.000 trẻ chào đời. Phần lớn trẻ sơ sinh đều được thực hiện xét nghiệm sàng lọc theo quy định. Chỉ một số ít trường hợp sinh non, suy hô hấp hoặc cần cấp cứu, chuyển điều trị tại các khoa chuyên sâu mới chưa thể thực hiện sàng lọc ngay sau sinh.
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Vân thăm khám cho phụ nữ mang thai
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Vân, Phó Trưởng khoa Quản lý thai nghén và Chẩn đoán trước sinh, Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng cho biết, mỗi năm bệnh viện thực hiện khám và sàng lọc cho hàng nghìn phụ nữ mang thai; đồng thời tư vấn, theo dõi hàng chục nghìn lượt thai phụ trong suốt thai kỳ. Sàng lọc trước sinh giúp phát hiện sớm những bất thường về hình thái, nhiễm sắc thể và một số bệnh lý di truyền của thai nhi. Sau khi trẻ chào đời, sàng lọc sơ sinh tiếp tục giúp phát hiện sớm các bệnh lý bẩm sinh nguy hiểm, tạo cơ hội điều trị hiệu quả ngay trong giai đoạn đầu đời.
Theo bác sĩ Vân, nhiều bệnh lý ở trẻ sơ sinh không có biểu hiện rõ ràng trong những ngày đầu sau sinh. Nếu được phát hiện trong “thời gian vàng”, trẻ hoàn toàn có thể được điều trị hiệu quả và phát triển bình thường. Chính vì vậy, việc thực hiện đầy đủ các mốc sàng lọc trong thai kỳ và sau sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe của trẻ.
Theo các chuyên gia y tế, nhiều bệnh lý bẩm sinh như thiếu men G6PD, suy giáp bẩm sinh hay một số rối loạn chuyển hóa thường không có biểu hiện rõ ràng ngay sau khi trẻ chào đời. Nếu được phát hiện sớm thông qua chương trình sàng lọc, trẻ có thể được theo dõi, điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ chậm phát triển thể chất, trí tuệ và nâng cao chất lượng cuộc sống sau này.
Đang mang thai ở tuần thứ 22, chị Nguyễn Thị H., phường Thạch Khôi cho biết đây là lần đầu làm mẹ nên chị luôn tuân thủ lịch khám thai và các mốc sàng lọc theo hướng dẫn của bác sĩ. “Ban đầu tôi nghĩ chỉ cần siêu âm định kỳ là đủ. Sau khi được tư vấn, tôi mới hiểu sàng lọc trước sinh giúp phát hiện rất nhiều nguy cơ bất thường của thai nhi. Khi nhận được kết quả bình thường, gia đình tôi cảm thấy yên tâm hơn rất nhiều”, chị H. chia sẻ.
Còn chị Trần Thị M., vừa sinh con tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng cho biết, ngay sau khi em bé chào đời, gia đình đã đồng ý thực hiện xét nghiệm sàng lọc sơ sinh. “Chi phí không quá lớn nhưng có thể giúp phát hiện sớm nhiều bệnh nguy hiểm cho con. Với tôi, đây là việc rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe của trẻ ngay từ những ngày đầu tiên”, chị nói.
Không chỉ tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, nhận thức về sàng lọc trước sinh và sơ sinh của người dân trên địa bàn thành phố đang có nhiều chuyển biến tích cực. Theo số liệu của Chi cục Dân số - Trẻ em thành phố Hải Phòng, trong 5 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt 81%; tỷ lệ trẻ sơ sinh được sàng lọc đạt 75%.
Trẻ sinh ra trong những giờ đầu tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng được thực hiện lấy máu gót chân theo quy định
Để đạt được kết quả này, cùng với các bệnh viện tuyến trên, mạng lưới dân số và y tế cơ sở đã đóng vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động và tư vấn cho người dân.
Tại Trạm Y tế phường Thạch Khôi, phụ nữ mang thai được lập danh sách quản lý, theo dõi và hướng dẫn thực hiện đầy đủ các mốc khám thai, sàng lọc theo quy định. Cán bộ dân số, nhân viên y tế thường xuyên đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức về lợi ích của sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Nhờ đó, công tác sàng lọc trước sinh và sơ sinh trên địa bàn đạt nhiều kết quả tích cực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, phường có 179 phụ nữ mang thai, trong đó có 152 trường hợp thực hiện sàng lọc trước sinh, đạt tỷ lệ 84,9 %. Đối với sàng lọc sơ sinh, có 116 trong tổng số 150 trẻ sơ sinh được thực hiện sàng lọc, đạt tỷ lệ 77,3 %.
Gắn bó nhiều năm với công tác dân số cơ sở, cộng tác viên dân số Nguyễn Thị Tiếp, tổ dân phố Phú Thọ, phường Thạch Khôi cho biết nhận thức của người dân hiện nay đã có nhiều thay đổi. Trước đây nhiều gia đình chỉ quan tâm đến việc sinh con khỏe mạnh, còn hiện nay nhiều cặp vợ chồng trẻ chủ động hỏi về các xét nghiệm sàng lọc ngay từ những tháng đầu thai kỳ. Nhiều gia đình sẵn sàng thực hiện đầy đủ các mốc sàng lọc theo khuyến cáo của ngành y tế. Tuy nhiên vẫn còn một số trường hợp gặp khó khăn về điều kiện kinh tế hoặc chưa thực sự quan tâm nên chưa tham gia đầy đủ các dịch vụ sàng lọc.
Từ những kết quả đạt được tại các cơ sở y tế và sự chủ động của người dân, công tác sàng lọc trước sinh, sơ sinh đang từng bước trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược nâng cao chất lượng dân số của thành phố.
Tiến sĩ Vũ Đức Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Trẻ em thành phố Hải Phòng cho biết, công tác dân số hiện nay không chỉ tập trung vào duy trì mức sinh hợp lý mà đang chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng dân số. Trong đó, sàng lọc trước sinh và sơ sinh được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm các bất thường bẩm sinh, bệnh lý di truyền và các rối loạn chuyển hóa ở trẻ.
Theo tiến sĩ, việc đầu tư cho công tác sàng lọc ngay từ giai đoạn mang thai và sau sinh chính là đầu tư cho nguồn nhân lực tương lai. Mỗi trẻ em sinh ra khỏe mạnh không chỉ mang lại hạnh phúc cho gia đình mà còn góp phần nâng cao chất lượng dân số và chất lượng nguồn nhân lực của địa phương.
Từ những lần siêu âm trong thai kỳ đến giọt máu nhỏ được lấy trong những giờ đầu sau sinh, mỗi bước sàng lọc đều là sự đầu tư cho tương lai. Khi ngày càng nhiều gia đình chủ động tham gia sàng lọc trước sinh và sơ sinh, hành trình nâng cao chất lượng dân số của thành phố cũng đang được bắt đầu từ những điều giản dị nhưng đầy ý nghĩa ấy.
Hải Hà